Heupdysplasie (HD) screening bij honden heeft tot nu toe niet het gewenste effect. De Vlaamse fokkerijcommissie gaat daarom over tot de laxiteitstechniek (Pennhip of Vezzoni) als standaard HD screeningsmethode
Heupdyslpasie is een veel voorkomend probleem bij honden, waarbij de heupkop en heupkom afwijkingen vertonen, in meer of mindere mate. Het is een polygenetische aandoening, er zijn dus meerdere genen verantwoordelijk voor het ontstaan. Daarnaast zijn ook andere factoren van invloed op het ontstaan van HD, onder andere, voeding, trauma, beweging, gewicht, ras en leeftijd. Door ouderdieren te screenen op HD, is het de bedoeling om de erfelijke factoren in kaart te brengen en daarmee de HD frequentie naar beneden te brengen.
Ventrodorsale röntgenfoto
De meest gebruikte methode voor de screening van HD is via een ventrodorsale (VD) röntgenfoto, geclassificeerd met een scoresysteem van de FCI, van A tot en met E. De hond ligt op zijn rug en met de poten gestrekt.
- HD A (=negatief): je hond is op basis van de röntgenfoto vrij van HD; dit betekent niet dat je hond geen “drager” van de afwijking kan zijn.
- HD B (=overgangsvorm): op de foto’s zijn kleine veranderingen zichtbaar die het gevolg zijn van heupdysplasie.
- HD C (=licht positief) of HD D (=positief): je hond laat duidelijke veranderingen zien die passen in het ziektebeeld van HD.
- HD E (=positief in optima forma): de heupgewrichten zijn ernstig misvormd
https://www.houdenvanhonden.nl/fokken-met-je-hond/fokken-en-gezondheidsonderzoeken/heupdysplasie/
Bij de VD opnames wordt gekeken naar de vorm van de heupkommen en heupkoppen, de diepte van de heupkommen en de aansluiting van de kop in de kom. Ook de aanwezigheid van artrose langs de randen van de gewrichten wordt in kaart gebracht.
Niet het gewenste resultaat
HD screening wordt inmiddels al jaren uitgevoerd, maar helaas resulteert dit voorlopig nog niet tot een duidelijke verbetering. In een rapport van de universiteit van Gent is te lezen dat de volgende factoren hierop onder andere van invloed kunnen zijn:
- Positie van de hond, de positie bij de VD foto resulteert in een lage gevoeligheid om de losheid van het heupgewricht vast te stellen. Juist die laxiteit wordt volgens het rapport als de belangrijkste oorzaak van HD beschouwd.
- Leeftijd van de hond, er wordt te vroeg gescreend waardoor artrose gemist wordt, dat zich in 78% pas na twee jaar ontwikkelt.
- Geen gestandaardiseerde verdovingsmethodes compliceren het beeld. De losheid van de heup kan extra verborgen worden.
https://www.vfc.vlaanderen/uploads/gezondheid/A09.pdf
De standaardisatie en interpretatie van de methode is vooral door de OFA, Orthopedic Foundation for Animals, in Amerika, bepaald. Er bestaat echter veel discussie rond het goed positioneren van de hond en het interpreteren van de opnames. Ook bestaat een grote variabiliteit tussen dierenartsen bij het nemen van de foto’s, het correct positioneren van de hond is niet eenvoudig.
PennHip en Vezzoni
Om HD hopelijk succesvoller terug te kunnen dringen, gaat de Vlaamse fokkerijcommissie nu over tot het screenen via de laxiteitstechniek. Dit kan zowel via PennHip als de Vezzoni methode, waarbij de losheid van de heup zelf gemeten wordt, hoe los de heupkop in de heupkom zit. Bij een standaard VD opname zoals bij het FCI systeem, wordt die laxiteit gemist, terwijl dit een grote voorspeller lijkt te zijn van het onstaan van HD op latere leeftijd.
De PenHip methode werd in 1983 ontwikkelt, de heupkop wordt met een speciale techniek uit de heupkom gedrukt. Hoe losser het heupgewricht, hoe verder de kop uit de heupkom kan worden gedrukt. De laxiteit krijgt een score tussen de 0 en 1, waarbij een hoger cijfer een hogere speling van het gewricht aangeeft. De grens ligt bij 0,30, honden die lager scoren hebben een geringe kans op het ontwikkelen van HD. Bij waardes hoger dan 0,30 is veel speling tussen de kop en kom, waardoor de kans op HD groter wordt.
De Vezzoni techniek is een nieuwe techniek, lijkend op de PenHip techniek, waarbij een laxiteitsindex wordt bekomen. De hond ligt ook op zijn rug, maar met de heupgewrichten loodrecht ten opzichte van de tafel in een meer natuurlijke houding dan bij de VD opname.
Bij beide technieken wordt ook de standaard VD-opname gemaakt om artrose te kunnen beoordelen.
Doordat deze techniek een grotere voorspellende waarde heeft voor het ontwikkelen van HD dan een standaard VD opname en op vroegere leeftijd kan worden uitgevoerd, kiest Vlaanderen ervoor over te schakelen te screenen via de laxiteitstechniek.
Alle honden geboren na 1 januari 2025, moeten worden gescreend via deze combinatietechniek van een VD foto en laxiteitsopname. Reeds vanaf de leeftijd van 6 maanden kan een laxiteitsopname worden uitgevoerd. De VD foto kan vanaf 1 jaar oud.
*De foto’s hieronder zijn voorbeelden van Ventrodorsale opnames, HD A
Bronnen:
www.vfc.vlaanderen/uploads/gezondheid/A09.pdf
https://www.vfc.vlaanderen/vlaams-fokkerijbesluit/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1090023311002280?via%3Dihub
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21409732/
Wilson, B., Nicholas, F.W. & Thomson, P.C. Selection against canine hip dysplasia: success or failure? Vet. J. 189, 160–168 (2011).
https://www.dapsonuwe.be/diensten/vezzoni-hd/
https://www.heelix.be/diensten/screening/hd/
Deboutte, B., Vandekerckhove, L., Stock, E., Kromhout, K., Morin, A., Saunders, J. H., Peelman, L., & Broeckx, B. J. G. (2024). The utilization of the Vezzoni modified Badertscher distension device in breeding programs: Heritability estimates and effect on the hip dysplasia prevalence.
The utilization of the Vezzoni modified Badertscher distension device in breeding programs: Heritability estimates and effect on the hip dysplasia prevalence
Nele Van den Dries, RADIOGRAFISCHE DIAGNOSE VAN HEUPLAXITEIT MET HET VEZZONI GEMODIFICEERDE BADERTSCHER DISTENSIE-APPARAAT BIJ DE GOLDEN- EN LABRADOR RETRIEVER, EEN VERGELIJKENDE STUDIE. Onderdeel van de Masterproef voorgelegd voor het behalen van de graad master in de diergeneeskunde Academiejaar: 2017 – 2018
