Outcross Wetterhoun met West Siberische Laika
De Wetterhoun
De Wetterhoun is een oud Nederlands ras, afkomstig uit het merengebied van Friesland. Waarschijnlijk bestonden ze al in de 17e eeuw, maar in 1942 werd het ras officieel erkend in Nederland. Het stamboek was toen eerst nog open, maar in 1971 werd het stamboek gesloten.
De honden werden gebruikt als allround jachthond op onder andere klein wild, otters, bunzings en later muskusratten. Ook werden ze ingezet om ongedierte te bestrijden en vervulden zij een taak als waak- en trekhond.
De Wetterhoun is zelfstandig van aard, trouw, gevoelig, intelligent, en eigenzinnig. Ze kunnen zichzelf goed vermaken, maar zijn ook graag in het gezelschap van de baas. Ze hebben een goed ontwikkeld jachtinstinct en reukvermogen, maar gaan niet zomaar zelfstandig hun neus achterna.
Waarom is er outcross nodig
De populatie Wetterhounen is helaas niet groot en ook de basis van het ras bestond uit een gering aantal honden. Dit resulteerde in een hoog oplopende inteelt binnen het ras, wat problemen opleverde zoals kleinere nesten, vruchtbaarheidsproblemen, immuniteitsproblemen, hartproblemen en een dalende gemiddelde leeftijd. Uit een analyse van situatie in 2010 bleek dat, gerekend over alle generaties, een inteeltpercentage van minimaal 32% wordt gezien. Het aantal niet geslaagde dekkingen en drachten liep ook ieder jaar steeds een beetje op. Dankzij de complete database van de Wetterhoun en alle gegevens die goed worden bijgehouden, was het mogelijk dat de rasvereniging, de Nederlandse Vereniging voor Stabij- en Wetterhounen (NVSW), deze trend kon waarnemen en over kon gaan tot actie.
Het outcrossproject ging niet over één nacht ijs, een grondig onderzoek werd in gang gezet, in samenwerking met diverse universiteiten en verenigingen. Zo kwam de NVSW uiteindelijk tot een plan om nieuw bloed toe te voegen aan de huidige populatie, om zo de genenpool te verbreden.
Hoe zit het project in elkaar
Het Beleidsplan Fokkerij Wetterhounen werd in 2012 aangenomen door de NVSW, waarna ook de Raad van Beheer zijn goedkeuring heeft gegeven voor het project. Het project is van start gegaan in 2013, en zal allereerst 15 jaar duren, tot 2028.
Het vergroten van de genenpool gebeurt op twee manieren. Allereerst worden er, druppelsgewijs, honden van verschillende rassen toegevoegd aan de populatie Wetterhounen. De honden die hiervoor in aanmerking komen worden uiterst zorgvuldig geselecteerd en getest. De nakomelingen van deze combinaties worden hierna in de tweede en derde generatie weer gecombineerd met raszuivere Wetterhounen. Uiteindelijk krijgt de populatie in de toekomst, met deze nieuwe genen, meer mogelijkheden en wordt de stapeling van recessieve eigenschappen voorkomen. Naast de outcross combinaties wordt er ook gezorgd dat er nog altijd voldoende gefokt wordt met 100 procent raszuivere Wetterhounen.
Het outcrossproject bevat nog een manier om de populatie van de Wetterhoun te vergroten, namelijk door middel van het aankeuren van ‘’lookalikes’’. Aangekeurde honden worden, net als de nakomelingen uit de geregistreerde outcrosses, ingeschreven in de Bijlage van het Nederlands Honden Stamboek (NHSB). De aangekeurde honden, en nakomelingen van de outcross combinaties, worden geselecteerd door een jury, die bestaat uit 5 keurmeesters, die de honden beoordelen op hun karakter, gezondheid (HD- en ED- uitslag), en het uiterlijk.
Het doel van het outcrossproject is dus om meer gendiversiteit te krijgen binnen een kwetsbaar ras, en op die manier de problemen, die door inteelt zijn ontstaan, te voorkomen. Het uiterlijk van de nakomelingen in de eerste combinaties is dan van minder groot belang, de hoofdzaak is het toevoegen van nieuwe genen, die zorgen voor een gezonder ras.
Voorgaande outcross combinaties
Waarom de West Siberische Laika
Vanuit de NVSW was er vraag naar een ras van het oertype. Deze rassen staan genetisch ver van de Wetterhoun en vormen dus op die manier een zeer waardevolle genetische aanvulling voor het ras. Ook zijn het over het algemeen gezonde rassen, met een vergelijkbare lichaamsbouw als de Wetterhoun en hebben ze de nodige werklust. Zo kwam de NVSW uit bij de West Siberische Laika als mogelijke kandidaat voor een outcross nest.
Ook qua karakter heeft de West Siberische Laika op diverse vlakken best wat gelijkenissen met de Wetterhoun. Het zijn allround jachthonden, ze zijn zeer trouw aan hun baas en gezin en ze zijn vriendelijk naar andere mensen en kinderen. Hun uitknop weten ze ook goed te vinden, daar waar energie bespaart kan worden als er geen activiteit is, zullen ze dat zeker doen. Ze werken graag voor hun baas, maar hebben zelf ook hun mening over wat wel en niet nuttig is.
De West Siberische Laika is een zeer divers ras, met veel verschillende lijnen en karakters en over het algemeen weinig inteelt. Het is daarom tevens heel belangrijk om te kijken naar het karakter van de hond zelf en diens voorouders. In elk ras zijn individuen en lijnen anders, maar bij de Laika kan dit nog een stuk meer divers zijn. Het oog is uiteindelijk gevallen op een prachtige Laika reu, die op alle vlakken heel goed uit de bus kwam, qua karakter, gezondheid en uiterlijk.
De combinatie in theorie en praktijk
Naast de nodige gezondheidstesten, is via een DNA test is gekeken wat de genetische inteeltcoëfficiënt (COI) zou zijn voor deze outcross combinatie. Zoals eigenlijk al verwacht bleek hun te verwachten COI onder de 1 procent te liggen, wat erop neer komt dat ze eigenlijk niet gerelateerd zijn aan elkaar. Ook qua ziektes en aandoeningen bleek alles helemaal in orde.
Voor de kleuren maakt de Embark DNA test ook een voorspelling, hieruit kwam de verrassende constatering dat er ook bruine pups geboren konden worden. Bruin is een kleur die eigenlijk nooit gezien wordt bij de West Siberische Laika, maar omdat het een recessief gen is, kan het best zijn dat er meer dragers zijn van deze kleur, zonder dat het wordt opgemerkt.
En dan is het natuurlijk spannend of de theoretisch bedachte match ook voor de honden zelf een goede match blijkt. Gelukkig waren ook de honden meteen enthousiast en was er binnen no time een geslaagde dekking. Op 2 september 2023 zijn uiteindelijk 5 prachtige pups geboren, 4 reuen en 1 teefje, 3 zwart geleurd, en 2 bruine pups. Hopelijk gaan zij een hele mooie aanvulling vormen voor de Wetterhoun, de tijd zal het leren.
Wat gaat de toekomst brengen?
Het project loopt nog even door, tot en met 2028. Ondertussen wordt alles goed bijgehouden, het aantal nesten, de geslaagde dekkingen, keizersneden, de gezondheid, ziektes, aandoeningen, enzovoort. Op die manier kan een goed beeld worden gevormd van het effect van het nieuwe bloed en kan aan de hand daarvan verder worden bepaald wat de verdere koers gaat zijn. De NVSW pakt het serieus aan en werkt aan een mooie gezonde toekomst voor het ras.
Auteur: Taika Brandorff, Het Boshuis
Bronnen:
De Nederlandse Vereniging voor Stabij- en Wetterhounen (NVSW):
https://www.nvsw.nl/wetterhoun/outcross-fokbeleid
https://www.nvsw.nl/wetterhoun/rasstandaard/werkstandaard
Beleidsplan Fokkerij Wetterhounen 2013-2028 (versie juni 2018)
Marjoleine Roosendaal
Embark DNA test
Foto’s: Helga Heuvel
Yfke en Falco F1 Wetterhoun x West Siberische Laika , 1,5 jaar oud
